Jak działa i do czego służy zawór EGR

EGR to nazwa, która brzmi złowrogo dla właścicieli aut wyposażonych w ten zawór. Wielokrotnie jest on źródłem awarii i wizyt w warsztacie samochodowym. O co więc chodzi? Do czego służy zawór EGR? Skrót tej nazwy pochodzi z angielskiego Exhaust Gas Recirculation, po polsku Układ Recyrkulacji Spalin. Jego powstaniu towarzyszyła szczytna idea – likwidacja ze spalin szkodliwych tlenków azotu, w skrócie zwanych NOx (NO to chemiczny wzór tlenku azotu, a X to liczba atomów tlenu). W jaki sposób miał to robić?

JAK DZIAŁA SILNIK SPALINOWY

Czy zastanawiałaś się kiedyś w jaki sposób silnik spalinowy wytwarza energię niezbędną do wprawienia w ruch kół Twojego auta? Pomyślisz – wiadomo, spala benzynę czy tam ropę i jedzie. Ale chodzi o coś dokładniejszego. Kluczowa reakcja zachodząca w silniku samochodu to łączenie tlenu z zawartymi w paliwie węglowodorami. Gdy jednak tlenu jest zbyt dużo, temperatura spalania wzrasta tak wysoko, że tlen reaguje również z pozostałymi gazami, jak azot, tworząc wspomniane już tlenki. I tu wchodzi EGR. Przez ten zawór do komory spalania dostają się spaliny, częściowo pochłaniają one tlen. Zatem maleje temperatura reakcji, większy udział tlenu łączy się z węglowodorami. Ale samego tlenu w komorze jest przez to mniej, więc maleją osiągi auta. Aby uzyskać prędkość podobną do tej, którą osiągnęłabyś w aucie z identycznym silnikiem bez EGR, musisz mocniej wcisnąć gaz, więcej paliwa musi trafić do komory spalania. Wiesz już do czego służy zawór EGR, ale jak działa dokładnie?

JAK dokładnie DZIAŁA zawór EGR

W silnikach wyposażonych w EGR układ wydechowy musi być połączony wąskim przewodem z układem wydechowym. Zapewne się domyślasz, że układ dolotowy to ten, który do komory spalania podaje powietrze. Układ wydechowy to oczywiście ten, który odprowadza z silnika spaliny. Elementem tego przewodu łączącego oba układy jest zawór EGR. Nie ma działać ciągle. Nie powinien działać na zimnym silniku, na „luzie” (jeżeli to silnik z zapłonem iskrowym) i pod silnym obciążeniem. Dawniej jego działanie regulowało się mechanicznie – z podciśnieniem, dziś pewnie się domyślasz. Zawór otwiera się po otrzymaniu sygnału ze sterownika elektronicznego.

A dlaczego zawór nie ma działać cały czas? W czasie rozgrzewania motoru (gdy pracuje on na „ssaniu”) podawana jest większa ilość paliwa, więc potrzeba odpowiednio dużo tlenu, aby ją spalić. Pod silnym obciążeniem, gdy pedał gazu masz w podłodze zachodzi ta sama sytuacja. Silnik spala dużo paliwa, potrzebuje więc dużo tlenu. Z tego względu EGR, a w zasadzie recyrkulacja spalin spełnia swoje zadanie najlepiej na ciepłym silniku, na średnich i niskich obrotach.

JAKIE AWARIE EGR ZDARZAJĄ SIĘ NAJCZĘŚCIEJ

Zawór EGR lubi się zapychać, gdyż efektem spalania paliwa są poza spalinami także sadza czy nagar. Pół biedy, gdy zawór w ogóle się nie otworzy. Jeżeli nie masz centralki sterującej – auto po prostu będzie szybsze, gdyż komora spalania nie będzie zanieczyszczana spalinami. Niestety awaria odwrotna, tj. zablokowanie zaworu w pozycji otwartej bardzo negatywnie wpłynie na osiągi. Na zimnym silniku może Ci on nawet gasnąć lub mocno szarpać mimo zwiększania obrotów silnika. Albo będzie chodził, ale próba ruszenia spowoduje zgaśnięcie. Po rozgrzaniu auto będzie słabo „ciągnąć”.

W czasie, gdy nagar i sadza będą się odkładały w zaworze możesz spotkać się ze spalaniem stukowym (charakterystyczny dźwięk z komory), które będzie spowodowane niewłaściwym przebiegiem reakcji. Auto może też nie przyspieszać płynnie, gdyż naloty sadzy i nagaru sprawią, że trudniej będzie sterownikowi otwierać i zamykać zawór. Oczywiście awarii może też ulec sam sterownik, który albo w sposób losowy będzie otwierał i zamykał zawór, albo go nie otworzy, albo otworzy na stałe. Objawy będą takie same, czyli nierówna praca, bądź utrudniona praca na nierozgrzanym silniku.

Do czego służy zawór EGR
Fot FREEPIK
na co uważać U MECHANIKA

U mechanika musisz uważać. Ci mniej uczciwi lubią winą za gorsze osiągi obarczać turbinę. Zalecą regenerację tego osprzętu, wydasz tysiąc złotych. Ty szczęśliwa odbierzesz auto, wyjedziesz na drogę, przygazujesz i z niesmakiem stwierdzisz, że nadal nie ma mocy. Zawsze przy spadkach mocy, jeżeli jest EGR trzeba zacząć od niego, zwłaszcza, że czyszczenie jest znacznie tańsze od napraw turbiny. Tutaj także uwaga: nagminne blokowanie się zaworu EGR nie jest normalne. Po czyszczeniu powinnaś być w stanie przejechać kilkadziesiąt tysięcy kilometrów. Jeżeli tak się nie dzieje – problemem jest sam silnik, w którym reakcja spalania nie przebiega tak, jak powinna. W jej trakcie tworzy się zbyt dużo nagaru i sadzy. To trzeba poprawić. Jeżeli nie chcesz naprawiać motoru, możesz spróbować nauczyć się demontować i czyścić zawór samodzielnie. Nie mogę dać Ci wskazówek, gdyż w każdym z aut ten zawór znajduje się w różnych miejscach.

CZY EGR MOŻNA USUNĄĆ Z AUTA

Teraz odpowiedź na pytanie, które mogą mieć zwłaszcza posiadaczki starszych silników z recyrkulacją powietrza. Czy można to cholerstwo wywalić? Odpowiedź brzmi: tak, ale nie. Tak, bo odetniesz układ recyrkulacji i samochód będzie jeździł. Nawet lepiej, niż bez. A nagar, sadza i NOxy będą szły na zewnątrz silnika, zamiast blokować EGR. Jeżeli jesteś fanką bardziej portfela, niż ekologii – znajdziesz zakład, który wykona taką czynność. Ale jest druga strona medalu. Przypomnij sobie, do czego służy zawór EGR. Przy przeglądzie technicznym diagnosta od razu się zorientuje, że nie masz tej części. A zgodnie z polskim prawem, jeżeli auto ma fabrycznie EGR, to nie wolno się go pozbywać. Nie ma co liczyć na uprzejmego diagnostę. Pamiętaj, że całość pomiarów parametrów auta wykonanych w trakcie przeglądu od razu trafia do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Diagnosta wyśle Cię na powtórny montaż EGR. Bez tego nie ma szans na podbicie przeglądu.

A jeżeli spodobał Ci się ten artykuł i chcesz więcej takich, przypominam, że istnieje możliwość wsparcia naszej Społeczności:) Może ono sprawić, że będzie ona lepsza i ciekawsza:) Zapraszam na portal Patronite:)