Rodzaje skrzyń biegów

Dziś opowiem Ci, jakie możesz spotkać rodzaje skrzyń biegów, jakie możesz spotkać w swoim aucie. Prawie nie skupię się na technikaliach, bo sam nie jestem mechanikiem a powiem co je różni, co charakteryzuje. Za zdjęcia automatu dziękuję Paulinie Cysak 🙂

manualna skrzynia biegów

Pierwsza z nich to skrzynia manualna, na pewno dobrze ją znasz choćby z kursu prawa jazdy. Każdy bieg musisz wrzucać samodzielnie, a żeby to zrobić musisz użyć pedału sprzęgła i zdjąć nogę z gazu.

Do niedawna wystarczył rzut oka na dźwignie zmiany biegów i wiadomo było, jaką masz skrzynie: jeżeli między kokpitem a dźwignią był kawałek skóry, albo materiału ją imitującego, ewentualnie gumy (tzw. mieszek) – było wiadomo, że jest manual. Dziś dźwignie są tak podobne, że musisz sprawdzić, czy masz pedał sprzęgła. Jeżeli wsiadasz do nieznanego sobie samochodu to zwróć uwagę, jak wrzucić bieg wsteczny. Cześć aut ma go obok 1 biegu, inne obok 4 lub 6ego. Czasem też musisz wcisnąć dźwignię, bądź podciągnąć mieszek do góry. 

półautomatyczna skrzynia biegów

Drugi typ skrzyni to skrzynia półautomatyczna. Jest to zazwyczaj normalna skrzynia, ale taka, gdzie sprzęgło włącza się automatycznie. Rzadko zdarza się, że musisz samodzielnie zmieniać biegi, częściej masz wybór między samodzielnym zmienianiem, a automatycznym. Zazwyczaj zmiana biegów polega na przesunięciu dźwigni do przodu (bieg w górę) lub do tyłu (bieg w dół). Zdarza się też, że możesz zmieniać w taki sposób biegi łopatkami przy kierownicy. Jeżeli masz takie auto – musisz uważać na awarie, niejednokrotnie naprawa takiego mechanizmu potrafi być kosztowna. Z przykładów aut znam:  

  • Mercedes A-klasa, który miał normalna dźwignie zmiany biegów, ale tylko 2 pedały 
  • Smart z kulką na górze dźwigni zmiany biegów (też trzeba było zmieniać góra – dół) 
  • Citroen C2 i C3  – tam był wybór zmiana biegów góra, dół albo auto. O tych skrzyniach słyszałem sporo złego: często się zacinały, a gdy kierowca wyrzucił na luz – przełączanie biegu trwało długo. Niecierpliwa osoba przestawiała na jazdę i w ten sposób skrzynia ulegała destrukcji. 
automatyczna skrzynia biegów

Ostatni rodzaj skrzyni to skrzynia automatyczna. Nie wybierasz biegów tylko tryby jazdy. Są one oznaczone literami: 

  • D – jazda do przodu (czasem można dać dźwignie w bok i wskazywać konkretny bieg, ewentualnie np w VW Beetle – biegi 1,2 i 3 były pod „D”) 
  • R – jazda do tyłu 
  • P – hamulec postojowy 
  • N – bieg jałowy („luz”) 
  • Mogą być tam jeszcze inne oznaczenia, np ruszanie zimą (płatek śniegu) czy zwalnianie. 

Spójrz, jak wygląda dźwignia ustawień skrzyni automatycznej i pedały w samochodzie wyposażonym w taką skrzynię:

Na zdjęciach mamy dźwignię i pedały ze Skody Kodiaq Pauliny. Obsługa polega na tym, że dźwignię przesuwamy wyłącznie do przodu lub do tyłu. Te skrzynie dzielą się jeszcze na wiele kategorii. Najbardziej charakterystyczna to stopniowa, gdzie są normalnie biegi i np po obrotomierzu widzisz kiedy skrzynia zmienia bieg, mogą być też skrzynie bezstopniowe, gdzie z uwagi na ich konstrukcję – zmiana biegów nie będzie zauważalna. . Zauważ, że w takich skrzyniach sprzęgło działa automatycznie, więc nie ma takiego pedału. Spójrz: masz rozszerzony pedał hamulca – w trakcie jazdy nie używasz lewej nogi. Uważaj, hamulec jest szerszy niż w manualu, jak omyłkowo „wciśniesz sprzęgło” to zahamujesz bardzo gwałtownie. 

moje doświadczenia z innymi skrzyniami biegów

Jeżeli chodzi o doświadczenie z autami, które mają różne rodzaje skrzyń biegów, to nie prowadziłem jeszcze pojazdu ze skrzynią półautomatyczną. Dosłownie kilka razy w życiu jeździłem automatem – raz, VW Beettlem (garbuskiem), gdy rozważałem kupno takiego, kolejne razy – car sharingowym Oplem Astrą. Najlepsze było, jak wziąłem go po długiej podróży pociągiem – żeby dojechać z dworca do miejsca docelowego. Wcisnąłem ten szeroki pedał lewą nogą i naprawdę myślałem, że wciskam sprzęgło 😀 Potem dopiero ogarnąłem, że to automat. Różnica w obsłudze między kilkunastoletnim Garbuskiem, a nową Astrą była taka, że jak ustawiłem dźwignię na D – Garbus ruszał już jak podniosłem hamulec do góry, a Astra czekała, aż dotknę gazu. Aż myślałem, że się zepsuła 😀

wybierz właściwą skrzynię biegów

Rodzaje skrzyń biegów to kolejny artykuł przygotowujący Cię do zakupu własnych 4 kółek. Znając już możliwości możesz samodzielnie wybrać. Oczywiście samochody ze skrzyniami innymi, niż manualne zawsze będą droższe, a atrakcyjna oferta w internecie często oznacza kłopoty. Decydując się na takie auto używane musisz wykonać długą jazdę próbną i na zimnym i na ciepłym silniku bo czasem zdarza się taki problem, że na początku jazdy ustawiasz D, puszczasz hamulec, wciskasz gaz i jedziesz. A po kilkunastu minutach robisz to samo, gdy chcesz ruszyć i… stoisz w miejscu a w aucie albo piszczy alarm kontrolki silnika albo słyszysz podwyższone obroty, albo nic nie słyszysz jak skrzynia nie przenosi obrotów. Uważaj na to i najlepiej poradź się fachowców 🙂